عبد الكريم بى آزار شيرازى
7
باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قصص قرآن (فارسى)
هريك از قصص قرآن ذكر كردهاند ، چنان كه براى محل فرود كشتى نوح و غار اصحاب كهف نقاط مختلفى را نقل كردهاند كه بعضى از آنها با آيات قرآنى منطبق نيست . و بايد محققين تاريخ ، تحقيقات جغرافيايى به روى آنها به عمل آورند . « 1 » قرآن كريم به اماكن تاريخى و آثار باستانى اهتمام فراوان داده و اسامى مكانها را گاهى به طور اجمال مانند : مَطْلِعَ الشَّمْسِ و مَغْرِبَ الشَّمْسِ ، و أَدْنَى الْأَرْضِ ، و گاه به طور معين مانند ، مصر ، سينا ، روم ، مكه ، بدر ، حنين ، احقاف و سبأ و بابل و . . . ذكر مىكند ، تا جايى كه علماى شبه قارهء هند و پاكستان مانند علامه سليمان ندوى كتابى به نام ارض القرآن تدوين كرده و مظفر الدين ندوى آن را اساس كتاب : جغرافياى تاريخى قرآن قرار داده است . « 2 » و ابو الاعلى مودودى در سال 1951 م نقشههايى براى پارهاى از نقاط جغرافى قرآن در تفسير خود به نام تفهيم القرآن ترسيم كرده است . « 3 » و در اين كتاب مىبينيم كه مهمترين كار باستان شناسان براى رسيدن به حقايق تاريخى ، كاوش در زمين و شناسايى مناطق جغرافياى تاريخى و حفارى لايههاى زمين و مطالعهء آثار واقعى پيشينيان است . و ما در اين كتاب ضمن باستانشناسى قصص قرآن به شناخت جغرافياى تاريخى اماكن همراه با نقشههاى رنگى خواهيم پرداخت . و از آنجا كه باستانشناسى بيشتر با عنصر مكانهاى تاريخى در ارتباط است ، ما اين كتاب را بر حسب اماكن تاريخى و محل كاوش باستانشناسى شده تقسيمبندى كردهايم : 1 . باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قرآن در بين النهرين . 2 . باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قرآن در فنيقيه . 3 . باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قرآن در اردن . 4 . باستانشناسى و جغرافياى تاريخى قرآن در مصر .
--> ( 1 ) . رجوع شود به جغرافياى قصص قرآن در نگاه پژوهشگران در مجله بينات ، شماره 4 ، ص 120 - 133 . ( 2 ) . Sayed Muzaffar ud - din , Nadavi : A geographical History of the Qur'an Sh . M . Ashraf . Lahor , Pakistan , Rep . 1974 . ( 3 ) . Abu al - Ala Mawdudi : Tafhim al - Quran ، 6 vol . Pub Maktaba Tamir - I Insaniyat , Lahore ، 1951 ، it is illustrated With maps and diagrams .